Jak odzyskać prowizję po wcześniejszej spłacie kredytu?

Wcześniejsza spłata zobowiązania finansowego to doskonały sposób na obniżenie całkowitych kosztów zadłużenia oraz odciążenie domowego budżetu. Niewielu kredytobiorców zdaje sobie jednak sprawę, że zamknięcie umowy przed terminem uprawnia ich do odzyskania części poniesionych opłat wstępnych. Zwrot prowizji bankowej to realne pieniądze, które instytucja finansowa ma obowiązek oddać konsumentowi na mocy obowiązujących przepisów prawa. Cała procedura nie jest skomplikowana, jednak wymaga znajomości swoich praw oraz konsekwentnego działania.

Podstawa prawna zwrotu prowizji i orzeczenie TSUE

Kluczowym dokumentem regulującym kwestię rozliczenia kosztów przy przedterminowej spłacie jest ustawa o kredycie konsumenckim, a w szczególności jej artykuł 49. Przepis ten precyzuje, że w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Dotyczy to zarówno odsetek, jak i wszelkich opłat administracyjnych, w tym prowizji za udzielenie finansowania.

Przez lata banki interpretowały te przepisy na swoją korzyść, twierdząc, że prowizja jest opłatą jednorazową o charakterze przygotowawczym i nie podlega redukcji proporcjonalnej. Sytuację zmienił przełomowy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 11 września 2019 roku w sprawie C-383/18 (tzw. wyrok Lexitor). Sędziowie orzekli jednoznacznie, że konsument ma prawo do proporcjonalnego obniżenia wszystkich kosztów nałożonych na niego przez kredytodawcę, bez względu na ich charakter. Stanowisko to zostało w pełni poparte przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Rzecznika Finansowego.

Jak obliczyć kwotę należnego zwrotu prowizji?

Obliczenie przysługującej kwoty opiera się na metodzie liniowej, która jest najbardziej przejrzysta i powszechnie stosowana w orzecznictwie. Zasada jest prosta: bank powinien zwrócić tę część prowizji, która przypada na okres od dnia faktycznej spłaty długu do pierwotnie planowanego dnia zakończenia umowy.

Aby wyliczyć należną sumę, należy podzielić całkowitą kwotę pobranej prowizji przez liczbę dni, na jaką pierwotnie zawarto umowę kredytową, a następnie pomnożyć uzyskany dzienny koszt przez liczbę dni, o które skrócono okres kredytowania. Jeśli umowa została zawarta na 48 miesięcy z prowizją 4000 zł, a spłata nastąpiła po 24 miesiącach, konsumentowi przysługuje dokładnie połowa tej kwoty, czyli 2000 zł. Do rozliczenia kwalifikują się także kredyty skonsolidowane oraz refinansowane, gdyż konsolidacja jest w świetle prawa wcześniejszą spłatą dotychczasowych zobowiązań.

Krok po kroku: jak złożyć wniosek do banku?

Wiele instytucji bankowych po wyroku TSUE dokonuje automatycznych rozliczeń, jednak wciąż najskuteczniejszym rozwiązaniem jest złożenie oficjalnego wniosku o zwrot prowizji. Pismo można dostarczyć osobiście do placówki, przesłać listem poleconym z potwierdzeniem odbioru lub złożyć za pośrednictwem bankowości elektronicznej, jeśli bank udostępnia taki formularz.

Prawidłowo sporządzony wniosek powinien zawierać pełne dane kredytobiorcy, numer PESEL, numer umowy kredytowej, dokładną datę wcześniejszej spłaty oraz numer rachunku bankowego do wypłaty środków. Warto powołać się na art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim oraz wyrok TSUE z 2019 roku. Zgodnie z ustawą o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, bank ma 30 dni na udzielenie odpowiedzi. W sprawach szczególnie skomplikowanych termin ten może zostać wydłużony do 60 dni, o czym instytucja musi wcześniej poinformować klienta.

Co zrobić w przypadku odmowy lub przedawnienia roszczeń?

Jeśli bank odmówi wypłaty środków lub zignoruje złożony wniosek, konsument ma do dyspozycji kilka skutecznych ścieżek odwoławczych. Pierwszym krokiem jest złożenie reklamacji, a w razie jej odrzucenia – skierowanie wniosku o interwencję do Rzecznika Finansowego lub Miejskiego Rzecznika Konsumentów. Pomoc tych instytucji jest bezpłatna i bardzo często wystarcza, aby bank zmienił swoje stanowisko polubownie bez konieczności wchodzenia na drogę sądową.

Istotnym aspektem jest również kwestia terminów. Przedawnienie roszczeń o zwrot prowizji wynosi obecnie 6 lat od momentu dokonania całkowitej wcześniejszej spłaty długu (dla spłat dokonanych przed 9 lipca 2018 roku termin ten wynosił 10 lat). Oznacza to, że można skutecznie odzyskać pieniądze z kredytów gotówkowych spłaconych nawet kilka lat temu, o ile od momentu ostatecznego rozliczenia nie minął wskazany okres. W ostateczności pozostaje pozew cywilny, w którym sądy powszechne niemal w stu procentach orzekają na korzyść kredytobiorców.